Leven van het Land

Een kloppende titel voor de bezinnende verhalen over het nut van platteland die ik 20 november hoorde van Cees Veerman (oud-minister van Landbouw), Albert Kamp (theoloog) en Jan Huygen (boer-filosoof). Maar wat hadden de twee boeren ons eigenlijk te vertellen?

Het waren diep gewortelde verhalen over het landleven. Zij raakten de ‘ondergrond’ van plattelandsontwikkeling in Nederland. Ze zien het platteland in Europa ‘in transformatie’ en zo’n periode is meestal wat chaotisch. Om daarin dan richting te vinden, daalden zij af naar hun dieperliggende waarden. Een stap die vele lezers –maar natuurlijk elk op eigen wijze- vandaag ook maken. En zij schuwden niet hun persoonlijke overtuigingen te benoemen. Ze waren op zoek naar een nieuwe ‘agri-cultuur’ die zijn spoor zoekt door bewustwording van waarden, via verbinding tussen stad en land, langs een veelheid aan hedendaagse stedelijke behoeften. En, het land kan daar aan voldoen, als je het land tenminste ‘multi-functioneel’ wilt gaan gebruiken.

Zo’n omslag in gebruik van het land vraagt nogal wat van boer of boerin. Het begint met loslaten van oude patronen. Het vraagt de moed van een open mind, een open hart en de wil om ermee aan de slag te gaan. Om hier iets van henzelf te laten zien hadden beide boeren af en toe religieuze woorden nodig: omkeren, bekeren, geloofsaandacht. Hoe kunnen we deze motiverende kracht vandaag weer vorm geven? Waar komen ‘zorg’ en ‘ruimte’ en ‘inspiratie’ weer bijeen? Daarbij helpen ‘oases van rust’, ‘vrijplaatsen’, ‘spiegelplekken’, aldus Jan Huijgen. Waar Jan vanuit zijn plek begint te denken aan een hedendaags klooster, filosofeert Cees Veerman eerst over de grotere trends. Hij noemt er twee: verhuizing en vervreemding. Je gelooft je oren niet. Ze gaan weer luisteren naar de zachte krachten. En plattelandsbeleid moet daartoe ruimte bieden. Verder lezen? Klik hier voor het artikel in pdf.

ETC wenst u een mooi en duurzaam 2010

Alle medewerkers van ETC Adviesgroep wensen u prettige feestdagen en een goed 2010!

ETC kantoor in de sneeuw

In het nieuwe jaar gaan we wederom met een frisse en geinspireerde blik aan de slag met projecten op het gebied van duurzame veehouderij en plattelandsontwikkeling.

Bekijk ook de kerstgroet van Duurzaam Boer Blijven. 

Hoe en waarover te communiceren richting Drentse melkveehouders?

Een gastblog van ETC Adviesgroep stagiaire Inge Rameijer:

Voor het project Duurzaam Boer Blijven in Drenthe heb ik een verkennend onderzoek gehouden over de belangrijkste (sociale) informatiebronnen en de toekomstige bedrijfsstijlen van Drentse melkveehouders. Op deze manier is het inzichtelijk geworden hoe nieuws items over Duurzaam Boer Blijven in Drenthe het best verspreid kunnen worden (informatiebronnen) en waar het toekomstige interesse gebied van de melkveehouders ligt (bedrijfsstijl). Voor dit onderzoek heb ik  a-select 22 melkveehouders in Drenthe geinterviewd.

Het interview was opgebouwd uit drie thema’s. Dit waren: de typering van de melkveehouder en zijn bedrijf, gevolgd door zijn belangrijkste (sociale) informatiebronnen en tot slot de toekomstige bedrijfsstijlen waar de melkveehouders zich op (willen) gaan richten.

Melkveehouder en zijn bedrijf
De gemiddelde bedrijfsgrootte van de geinterviewde bedrijven was rond de 80 melkkoeien (varierend van 45 – 150 koeien), met een gemiddeld melkquotum van 650.500 kg melk (varierend van 35.000 tot 1.500.000 kg). Opvallend was verder dat van de 22 geinterviewde melkveehouders er twee melken met een melkrobot, en zeven melkveehouders één of meerdere melkmalen laten uitbesteden aan derden. Ook waren er vier melkveehouders die hun jongveeopfok hadden uitbesteed.

Informatiebronnen en sociale omgeving
De belangrijkste informatiebronnen van de geinterviewde melkveehouders zijn adviseurs, vakbladen en collega melkveehouders.Als belangrijkste adviseurs worden de voerleverancier, boekhouder en accountant genoemd. De vakbladen die het meest worden gelezen zijn de Boerderij en de Nieuwe Oogst, en bij collega melkveehouders gaan de geinterviewde melkveehouders graag naar open dagen toe en naar de buurman.   

Bedrijfsstijlen
Een bedrijfsstijl kan worden omschreven als het interesse gebied van de melkveehouder. De geinterviewde melkveehouders gaan zich in de toekomst voornamelijk richten op kostprijsverlaging (zuinige boer), koe management (koeienboer) en op groeien en intensiveren (grote en intensieve boer).

Dus…
Om melkveehouders in Drente te bereiken kunnen nieuws items dus het best verspreid worden via adviseurs en vakbladen, met als nieuws item kostprijsbeheersing en/ of diergezondheid.

Het Nieuwe Werken op het platteland

Wat moet ik me nou voorstellen bij Het Nieuwe Werken vroeg ik me af toen ik werd gevraagd om een brainstorm over het platteland en het Nieuwe Werken te begeleiden? Na wat zoek werk op het internet werd me al meer duidelijk. Het op een andere manier combineren van werk en prive, flexibel werken, minder reistijden, minder files, nieuw gebruik van technologien, web 2.0 enz.

De brainstorm vond plaats op een bijeenkomst van de community Vernieuwing in Werk http://vernieuwinginwerk.nl/, een internet community met leden die allemaal bezig zijn met vernieuwing in werk, van verander managment, tot meubelontwerpers en IT deskundigen. Een groep inspirerende mensen die elkaar via de website, maar ook live ontmoeten tijdens zelfgeorganiseerde bijeenkomsten. De bijeenkomst van 4 november was bedoeld om vanuit het Nieuwe Werken naar de fysieke leefomgeving van de stad en het platteland te kijken. Kijk hier voor het verslag: http://vernieuwinginwerk.nl/2009/11/09/beeldverslag-fysieke-bijeenkomst-4-nov-leefomgeving-van-de-toekomst/comment-page-1/#comment-1514

Wat betreft het Nieuwe Werken en het platteland ben ik geinspireerd geraakt. Wat kan het nieuwe werken voor het platteland betekenen? ZZP’ers in de regio die elkaar ontmoeten op gezette tijden, boeren die nieuwe manieren vinden van uitwisselen via internet, online community’s voor regiobewoners, dorpshuizen met een wifi, digitale ontmoetingsplekken voor gelijkgestemden ondernemers in de regio…. er valt nog veel te ontdekken.

Voor het Netwerk Platteland organiseren we een Najaarsbijeenkomst voor gebiedscoordinatoren waar web 2.0 ook aan de orde komt.

Duurzaamheid volgens Wijffels

Op 19 oktober j.l. heeft Herman Wijffels als voorzitter van de World Connectors en toekomstig hoogleraar duurzaamheid aan de Universiteit van Utrecht, een voordracht gehouden op de VU Amsterdam met de titel: ‘A changing world order and the provision of public goods’. Wijffels benadrukte de urgentie om snel tot een nieuwe aanpak te komen om de huidige crisis rond armoede, milieu en klimaat het hoofd te bieden. Hiervoor is een nieuwe manier van werken nodig, want ‘Homo economicus is not fit for 21^st century – he will retire soon’. Wijffels gaf een aantal concrete punten aan om duurzaamheid te bevorderen, en algemene en individuele belangen op slimme manier met elkaar te koppelen. Opvallend is dat ETC al jarenlang aan een groot aantal van deze punten concrete invulling geeft. Lees hier een kort verslag van de toespraak van Wijffels.

Duurzaam boer blijven in Nederland

Boeren in de Hedwigepolder moeten plaats maken voor natuur. Landbouwgrond wordt onder water gezet. Maar de boeren kunnen ergens anders hun bedrijf voortzetten. Moet dat nou? Kunnen landbouw en natuur niet hand in hand gaan?

Ja dat kan! Dat bewijzen melkveehouders uit de diverse projecten ‘Duurzaam boer blijven’. Pionierende melkveehouders, tezamen in het platform PMOV, ontwikkelden een kringloopsysteem waarbij het mogelijk is om economisch goede resultaten te halen, maar ook op een verantwoorde manier met de omgeving om te gaan. Dit werd opgevolgd door melkveehouders in Drenthe via het project Bedreven Bedrijven Drenthe, gesubsidieerd door Provincie Drenthe. Resultaten vanuit deze bedrijven waren niet alleen gezondere koeien door betere voeding, maar ook minder verliezen van mineralen (toendertijd met name gemeten via stikstof (N)) naar de omgeving. Dus minder algen in de sloten, minder ammoniak richting natuurgebieden en minder nitraat in het grondwater. Een verbetering voor de omgeving!

Inmiddels worden in verschillende regio’s melkveehouders enthousiast om met de zogenaamde ‘kringloopaanpak’ aan de slag te gaan. Dit resulteert in behoud van kleinschalig landschap in/rondom Nationaal landschap De Graafschap, boerderijlinten in de Utrechtse Waarden, hermeandering van beken in Drenthe en pogingen tot vermindering van afbraak van veen in het Groene Hart. Hoe zou het er in deze gebieden uitzien als er geen boeren meer zijn? Of als de boeren ‘ergens anders hun bedrijf mogen voortzetten’?

Toch is deze samenwerking tussen rendabele melkveehouderij en haar omgeving niet zo ‘natuurlijk’. Ondanks dat natuurbeheerders betaald worden voor het ontwikkelen en in stand houden van natuur, milieugroeperingen steun ontvangen om te lobbyen voor meer of strengere milieumaatregelen, is het voor boeren niet ‘normaal’ om betaald te worden voor natuur. Er zijn zeker mogelijkheden om vergoedingen te krijgen voor weidevogelbeheer of onderhoud van landschappelijke elementen, maar dit weegt vaak niet op tegen wat er aan tijd en verloren productie tegenover staat.

Moeten we alle boeren gaan betalen als een soort natuuropzichters? Of blijven hopen op de goedheid van een aantal boeren om ondanks alle concurrentie toch de omgeving mooi te houden? Als er een goede oplossing zou zijn, was die vast al bedacht. Gelukkig blijven boeren innoveren om in en met hun omgeving op een duurzame manier ons van voedsel en natuur te voorzien. Vanuit ETC hopen we deze boeren te kunnen steunen door kennis en ervaringen met ze te delen over duurzaam boeren.

Misschien kunt u, als u een volgende keer een pak yoghurt of bak ijs koopt, eens kijken of die van het eigen merk van de supermarkt nou echt zoveel goedkoper is dan het merkproduct, waarvan een groter deel van het geld naar de zuivelcooperatie gaat (weet u wat de boeren krijgen als u een bak Ben&Jerry’s koopt? Kijk hier). Of doe eens gek en haal een stuk kaas/vlees of een paar eieren bij de boer die maar een paar kilometer verderop zit! Een investering in een stukje natuur!

Bewoners en Kamerleden in gesprek over het platteland

Op 10 oktober aanstaande vindt in Lunteren voor de derde keer het nationale PlattelandsParlement plaats, de directe link tussen platteland en politiek. Steeds vaker horen we dat politici niet weten wat er leeft en gebeurt in het land. Het PlattelandsParlement biedt onze parlementariërs dé gelegenheid om op de hoogte te raken van wat er speelt op het platteland.

Het PlattelandsParlement wordt door bewoners en parlementariërs gewaardeerd vanwege het rechtstreekse contact en de open discussies over de toekomst van het platteland. Er is volop gelegenheid voor discussie, uitwisseling, het aankaarten van knelpunten, het bedenken van oplossingen en voor beïnvloeding van Kamerleden.

Vier thema’s staan dit jaar centraal. Hoe kun je als dorp in je eigen energiebehoefte voorzien door middel van duurzame energie? Hoe kun je je als gemeente, maar ook als inwoners van een klein dorp, voorbereiden op een dalend inwonertal? Welke kansen biedt de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) aan burgers om zélf te regelen wat zij voor de leefbaarheid van hun dorp belangrijk vinden? Waarom praten burgers zelden mee over gebiedsontwikkeling?

Op het PlattelandsParlement kunnen deelnemers in diverse workshops kennismaken met vernieuwende initiatieven, ervaringen delen en vragen stellen. Kamerleden schuiven aan om samen met de deelnemers te zoeken naar oplossingen voor knelpunten en te kijken welke rol de landelijke politiek daarbij kan spelen. Verder staat onder meer een

Het PlattelandsParlement wordt georganiseerd door de Landelijke Vereniging van Kleine Kernen (LVKK), de Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij (KNHM) en Netwerk Platteland.

Kijk voor meer informatie vindt u op www.plattelandsparlement.nl.  Hier kunnen geïnteresseerden zich ook aanmelden (aan deelname zijn geen kosten verbonden).

Vrouwen actief voor vitaal platteland?

Lezingen voor een zaal vol vrouwen. dat overkomt me niet elke dag. De Nederlandse Bond van Plattelandsvrouwen wil actiever werken aan een vitaal platteland. Leuk om dat te merken in het directe contakt. In juni hadden we een presentatie gegeven in Almen. Dat was voor alle provinciale bestuurders uit heel Nederland. Daarna -op 10 september- schakelde de Fryske Bond ons in in Leeuwarden. 100 vrouwen!

5 van de 10o vrouwen was zelf boer(in). Bijna 40 van de 100 hadden gelezen “Hoe God verdween uit Jorwerd”. Dat  inzicht in die langzame veranderingen -die achteraf gezien eigenlijk heel snel gaan- maakte het mogelijk  al snel te spreken over concrete activiteiten.

Als kernwoord daarvoor geven we her-verbinden. Daar gaat het in plattelandsontwikkeling om: herverbinden wat de laatste eeuw uit elkaar is gegroeid.

Waarom juist vrouwen?

• Vrouwen zijn sterk als vrijwilliger en mantelzorger. Die ervaring komt van pas.
• Vrouwen als ondernemer zijn relatief vaker actief met vernieuwing of verbreding van hun bedrijf. (Hoe komt dat? vroeg iemand. Ja hoe komt dat. Wie het weet mag het zeggen. En er kwamen diverse reacties uit de zaal: vrouwen zijn creatiever, ze letten meer op de ander, het zijn de hormonen.)
• Samenwerking moet sterker, vanuit elkaars belangen te kunnen denken. Vrouwenorganisaties kunnen dat: integraal denken.
• De sociale waarden. De vraag naar kwaliteit in plaats van groei. Ik zie aankomen dat vrouwen hierin voorop lopen.
• Een meer solidaire economie kan ik me zonder vrouwen niet voorstellen. Misschien een minder rationele maar zeker een meer relationele economie (knikkende hoofden).

 Wat zouden ze kunnen gaan doen met hun lokale afdelingen? Een paar suggesties:

• Bemoei je met de dorpsraad en met dorpsplannen, bijvoorbeeld voor kerken en kerkepaden als cultureel erfgoed
• Deze maanden bereiden de politieke partijen hun programma voor de gemeenteraadsverkiezingen voor. Eénmaal in de 4 jaar staan ze open voor uw suggesties en uw ideëen, en dat is nu! Kijk eens of u die voorbeeldbrief van de NBvP in uw gemeente kunt gebruiken.
• Uw beleidsgroep cultuur kan een leesavond organiseren over ‘Hoe God verdween uit Jorwerd’ en dan bespreekt u wat die ontwikkeling betekent voor uw initiatief vandaag de dag.
• En de leerlingen voor die maatschappelijke stages kunnen zeker helpen. Het helpt hen en uzelf om ‘de waarde te zien van hun eigen leefomgeving’

We wensen de Friezinnen veel succes met uw vervolg. En in oktober gaan we naar de Drenthse bond. Benieuwd wat dat gaat worden.

Jonge Friezen Foarut

Welke kansen biedt Noord Fryslan voor jongeren? Waarom zou je er willen blijven wonen? Waar ga je werken? Dit zijn vragen die aan de orde kwamen tijdens het debat bij de spetterende opening van het project Jonge Friezen Foarut op 14 september te Leeuwarden.

Als spannend element tijdens de opening namen gedeputeerde Piet Adema en Hans Konst het tegen elkaar op in een rally over het Friese platteland op weg langs verschillende jongeren projecten. In een landrover kwam als eerste Piet Adema over de finish op het plein van het Van Hall Instituut. Hij mocht daarom letterlijk de aftrap van het project geven door een grote bal weg te trappen. Daarna volgde een gesprek met jongeren over de kansen en mogelijkheden van Friese jongeren.

Het project Jonge Friezen Foarut is op gezet omdat het Friese platteland, net als meerdere provincies, heeft te maken met krimp. Jongeren trekken weg naar de steden, voorzieningen verdwijnen, de leefbaarheid gaat achteruit, huizen komen leeg te staan. Het doel van het project is dat jongeren aan elkaar nieuwe invalshoeken en perspectieven laten zien die hen bewust maken van de mogelijkheden van Fryslân. De komende maanden gaan studenten van het Van Hall/Larenstein en de Noordelijke Hogeschool aan de slag met interviews en gesprekken met jongeren die wonen op het noordelijke platteland. Dit heeft als doel om te werken aan een jongerenagenda voor de toekomst van de regio. Deze agenda zal worden aangeboden aan betrokken maatschappelijke organisaties en bedrijven met het verzoek om deze samen met jongeren verder uit te werken.

Klik hier voor informatie www.jongefriezenfoarut.nl
http://www.radionof.nl/?page=33&id=8225

Bierbrouwerij De Leckere Utrechtse Held van de Smaak 2009

Op maandag 22 juni j.l. vonden de Utrechtse voorverkiezingen plaats van de Held van de Smaak. De utrechtse brouwerij De Leckere is verkozen en wordt voorgedragen voor de landelijke helden verkiezing.